Cohortstudie daklozen in de vier grote steden

/ Werkterreinen / MO / Projecten 

Opdrachtgever
Ministerie van VWS, Directie Maatschappelijke Ondersteuning (DMO)

Vraag- en doelstelling
IVO en Omz zijn in 2010 gestart met een uniek en omvangrijk longitudinaal onderzoek onder dakloze mensen in de vier grote steden (G4; Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht). Aanleiding voor dit onderzoek is de in 2006 gestarte eerste fase van het Plan van Aanpak Maatschappelijke Opvang (PvA MO) in de vier grote steden (G4; Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht). Het doel van dit plan is om de situatie van daklozen en dreigend of potentieel daklozen te verbeteren en tegelijkertijd de overlast die deze groep veroorzaakt terug te dringen. Inzet is om alle feitelijke en residentieel daklozen (daklozen die in maatschappelijke opvangvoorzieningen verblijven) in een individueel traject te krijgen, met als doel maximaal haalbare zelfstandigheid en participatie in de samenleving. Elk individueel traject is gericht op stabiele huisvesting, zinvolle dagbesteding, een geregeld inkomen en contacten met de zorg (‘stabiele mix’). Uit de laatste Monitor Plan van Aanpak Maatschappelijke Opvang (Tuynman & Planije, 2012) blijkt dat eind 2011 de vier grote steden 14.300 feitelijk en residentieel daklozen in traject brachten en 9.116 mensen een stabiele mix bereikten in dat jaar.

In deze studie wordt onderzocht bij welke (groepen) daklozen deze persoonsgerichte, trajectmatige aanpak leidt tot een verbeterde objectieve en subjectieve kwaliteit van leven. Daarnaast wordt bekeken welke transities in soorten onderdak zich bij de daklozen voordoen in de onderzoeksperiode, en wat voorspellers zijn van een verbeterde subjectief ervaren levenskwaliteit en van stabiele huisvesting. Tot slot is dit onderzoek er ook in het bijzonder op gericht vast te stellen wat behoeften en wensen zijn van daklozen zelf op het gebied van wonen en hulpverlening.

Opzet onderzoek
In 2011 zijn 410 volwassen daklozen en 103 zwerfjongeren, verdeeld over Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht, geïncludeerd in dit onderzoek. Dit zijn personen die zich in 2011 bij de maatschappelijke opvang in één van de vier grote steden meldden. Er worden gedurende 2,5 jaar op vier momenten interviews bij hen afgenomen over onder meer hun woonsituatie, dagbesteding, financiën, criminele activiteiten, subjectieve kwaliteit van leven en hulpbehoeften

De informatie die uit het onderzoek naar voren komt, zal gebruikt worden voor het verder ontwikkelen van het methodisch werken met groepen daklozen en de ontwikkeling en evaluatie van het grootstedelijk beleid betreffende de terugdringing en preventie van dakloosheid.

Na elke meting wordt een tussenrapport uitgebracht en in 2015 komt het eindrapport uit. De eerste rapportage uit 2012 kunt u downloaden via de publicatiepagina van het project.

Eerste resultaten
De eerste rapportage, getiteld ‘Profiel van daklozen in de vier grote steden. Resultaten uit de eerste meting van de Cohortstudie naar daklozen in de vier grote steden (Coda-G4)’, is in mei 2012 verschenen. Deze rapportage beschrijft de basisgegevens van dakloze mensen die deelnamen aan de eerste meting die is uitgevoerd in 2011. Een opvallende eerste bevinding van deze studie betreft het grote aantal deelnemers dat bij aanmelding bij de opvang voor de eerste keer dakloos is. De totale duur van dakloosheid is ook relatief kort, zeker bij de volwassenen. Daardoor is hun perspectief op herstel en maatschappelijke participatie in principe gunstiger. Wat echter tegelijkertijd opvalt is de kwetsbaarheid van de deelnemers, in termen van onder meer hun geringe sociaaleconomische bronnen, hun gezondheidsproblemen, relatief forse middelengebruik, ervaringen als slachtoffer van misdrijven, en (bij een substantieel deel) contacten met politie/justitie. Over onder andere deze bevindingen, onze aanbevelingen en de reacties vanuit de deelnemerspanels, kunt u verder lezen in de rapportage.

U kunt de rapportage downloaden via de publicatiepagina van het project.

Periode
februari 2010 – februari 2015

Onderzoeksteam
IVO: Barbara van Straaten, MSc (onderzoeker), Dr. ir. Carola Schrijvers (projectleider), Prof. dr. Dike van de Mheen (promotor)

Onderzoekscentrum maatschappelijke zorg (Omz), UMC St. Radboud: Jorien van der Laan, MSc (onderzoeker), Dr. Sandra Boersma (projectleider), Prof. dr. Judith Wolf (promotor)

Website
Bezoekt u voor meer informatie en nieuws over deze cohortstudie onze speciale website: CODA-G4. Hier kunt u zich ook inschrijven voor de nieuwsbrief over deze studie.